Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü sıfatıyla, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmalarını yaptı.

Tarihsel Derinliğe Vurgu

Koyuncu konuşmasında, Şeker’in selam ve iyi dileklerini ileterek iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirtti. İlişkilerin Akdeniz’in ortak tarihi, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerle beslenen çok katmanlı bir geçmişe dayandığını ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve finansal bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti.

Bilimsel İş Birliği ve Bilim Diplomasisi

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512–1789) adlı eseri konuşmasında paylaşarak, Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan bu çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu belirtti. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılıp gelecek nesillere aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumluluklarından biri olduğunu vurguladı.

Akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem veren Koyuncu, Roma’da katıldığı ve Avrupa Birliği destekli Water4All projesine ilişkin bilgi verdi. Atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileriyle ilgili araştırmalara değindi. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını da ekledi. Ayrıca TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerinden ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalardan söz etti. İki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu belirtti.

Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu ifade ederek; iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zeka gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede, TÜBA ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) değindi ve iki ülke arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu belirtti.

Oturumlarda Ele Alınan Başlıklar

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini, modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri değerlendirdi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkileri ile 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.