Şeker, ISC Bölgesel İş Birliği Vizyonunu Vurguladı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Uluslararası Bilim Konseyi (ISC) tarafından düzenlenen ISC Orta Asya ve Güney Kafkasya Bölgesel Odak Noktasının resmi açılış törenine Taşkent’te katıldı. Programda bilim akademilerinin temsilcileri, bölgesel bilimsel iş birliği, ortak araştırma öncelikleri ve uluslararası bilim politikalarında bölgenin etkisinin artırılması konularını masaya yatırdı.

Özbekistan Bilimler Akademisi ile ISC’nin ortaklaşa düzenlediği açılışta, ISC Başkanı Prof. Dr. Robbert Dijkgraaf’ın video mesajı izlendi. ISC Üst Yöneticisi Dr. Salvatore Aricò, kuruluşun bölgesel yapılanmasına ilişkin bilgi verdi. Bölgesel Odak Noktasının resmen kurulmasına dair iş birliği anlaşması, Aricò ile Özbekistan Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Shavkat Ayupov tarafından imzalandı.

Bölge Akademileri Ortak Zorluklara Dikkat Çekti

Aricò, bölge ülkelerinin köklü bilimsel geleneklere sahip olduğunu belirterek, bir yıl önce Taşkent’te akademilerin ISC ile daha yakın çalışma talebini hatırlattı. Ayupov ise su ve gıda güvenliğinden yetenekli genç araştırmacıların bölgede tutulmasına kadar birçok ortak sorunun bulunduğunu, Bölgesel Odak Noktası aracılığıyla bu sorunların birlikte ele alınabileceğini söyledi.

Oturumda Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan temsilcileri ülkelerindeki bilimsel çalışmaları ve iş birliği olanaklarını sundu. Ardından TÜBA, Rusya Bilimler Akademisi, Türk Akademisi ve Türkiye’deki Bilim Akademisi Derneği temsilcileri deneyimlerini paylaştı.

Sürdürülebilir İş Birliği İçin Dört Öneri

Şeker, akademiler arası ağların güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak dört öneride bulundu. Türk dünyası akademilerinin yaz okullarının sekiz kez düzenlendiğini ve Ağustos 2026’da Konya’da 11 ülkeden 77 genç araştırmacının bir araya geleceğini hatırlattı. TÜBA ve TÜBİTAK’ın 2023’ten bu yana yürüttüğü Aziz Sancar Araştırma Bursu Programı kapsamında Özbekistan’dan genç araştırmacıların Türkiye’deki laboratuvarlarda çalıştığını belirtti.

Ortak tarih ve kültürel mirasın güven zemini oluşturduğunu ifade eden Şeker, doğa ve sosyal bilimlerin birlikte ele alınmasının bölgesel sorunlara çözüm üretme kapasitesini artıracağını kaydetti. Ayrıca TÜBA’nın yaklaşık 40 ikili anlaşması bulunduğunu, yeni mekanizmanın mevcut yapıları tekrar etmek yerine akademiler, bakanlıklar ve uluslararası kuruluşlar arasında bağlayıcı bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Su, İklim, Deprem, Sağlık ve Yapay Zekâda Öncelikler

Şeker, su ve iklim, deprem, gıda ve sağlık ile yapay zekânın öncelikli iş birliği alanları olduğunu belirtti. Türkiye’nin 17-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenleyeceği Dünya Bilim Forumu’na dikkat çekerek, bölgesel bulguların bu platformda duyurulmasına destek verebileceğini ifade etti. Yapay zekâda bölge dillerinin ve kültürel birikimin teknolojilere yansıtılmasının gerekliliğini vurguladı.

Konuşmasını Uluğ Bey’in Semerkant’taki astronomi çalışmalarını anarak tamamlayan Şeker, Türkiye Bilimler Akademisinin bölgesel bilimsel iş birliğine katkı sunmaya hazır olduğunu söyledi.